Türkiye’den bir grup gazeteci, Çin’in davetiyle Doğu Türkistan’a gitmiş. Ama öyle sıradan bir gezi değil; girişte turnikeler, yüz tanıma kameraları, online asistanlar… Yani “gazetecilik” yapmak isteyenler, öncelikle çipli rozetlerini ve dijital kimliklerini göstermek zorunda.
Heyetteki isimler tam bir ideolojik karışım tabağı:
Merdan Yanardağ, eski Özgür Gündem genel yayın yönetmeni, demokrasi nutukları atıyor ama Çin’in diktatörlüğünü övüyor; propaganda kabiliyetinde eski ustaları aratmıyor.
Yavuz Selim Demirağ, bir zamanlar Türkçü-milliyetçi, şimdi Avrasyacı gezi rehberi gibi.
Haluk Hepkon, Avrasyacı çizgisiyle dikkat çekiyor.
M. Ali Güner, Aydınlıkçı ve Cumhuriyet gazetesi yazarı; turda Çin’in propaganda mekanizmasına katkı sağlayan gözlemci rolünde.
Diğer gazeteciler ise solcu, Avrasyacı, Aydınlıkçı… Türk Dünyasıyla bir bağ? Yok. Ama “iyi iş puanı” alırlarsa belki TikTok setinde ödüllerini kapacaklar.
Gezinin en büyük ekseni ise toplama kampları ve Uygurlara yapılan sistematik soykırımdır. Ne yazık ki gazeteciler bunları ziyaret etmedi; çünkü orada TikTok stüdyosu ve ödül töreni yok. Onun yerine muhtarlıklarda online asistanlar, “iyi iş puanı”yla hediyeler ve videolar çekilecek stüdyolar var. Çin, modern gazeteciliği “propaganda + selfie + TikTok” formülüyle yeniden tanımlıyor.
Gazetecilik mesaisi artık şu şekilde: Önce turnikeden geç, yüz tanıma cihazına bak, ardından kameraya poz ver. Muhalif bir bakış mı? Yok öyle bir şey. Tek yapabileceğiniz, Çin’in paketlediği propaganda turuna “olumlu yorumlar” ile eşlik etmek.
Sonuçta, bu geziyi “gazetecilik” olarak adlandırmak biraz cömert olur. Doğu Türkistan’da gazetecilik yapmak isteyenler, artık dijital kimliklerini teslim edip, TikTok stüdyolarında ödül kazanmayı bekleyen birer propagandacı olmak zorunda.
Gazetecilik mi, propaganda mı, selfie turu mu? Hangisi olduğunu anlamak için önce turnikelerden geçmeniz ve yüz tanıma cihazlarını selamlamanız gerekiyor.
Tanay Yücel
https://www.facebook.com/kagan.uluturk