ŞARKİ TÜRKİSTAN TARİHİ

 

                                                                                              TER.Mehmet Emin BA TÜR

 

(Eski Türk'lerde Din)

 

İkinci nazariye Avrupalı tarihçilerin nazariyesi olup, umumi eski insan topluluklarının bedeni, fikri, yer ve hava şartlan, yaşayış tarzlarının tamamlanmasına uygun olarak meydana gelecek olan medenileşme inancının mesulleri olarak tanırlar. İnsanlar arasında başlangıçta "Totemizm" (Hoşlanılan ve doldurulmuş bir hayvan, ya bir ağaç, ya bir taş, ya bir dağ veya buna benzer şeylere ibadet etme).

İkinci olacakta "İnimizin" (Ruhlara ibadet etme-ölen babası veya büyük kışının ruhuna ibadet etme).

Üçüncüsüde "Natürizm" (Natürizm tabiatta ibadet etmektir. Yer natürizm yerdeki toprak, su, ot, demir ve buna benzer şeylere ibadet etmektir.)

Dördüncüsü "Gök natürizm " (Gökyüzü, ay ve yıldızlara ibadet etme, yaygın hale gelmiş, bundan sonrada akıllar Uygarlaştıkta Allah-a inanış meydana çıkmıştır. )Bu nazariyeler bugünkü günde ilim önünde kabul edilen birinci nazariye olsada, yukarıdaki birinci nazariyeyi bütünüyle yenecek kadar güce sahip değildir Şaman dinini tetkik ettiğimizde semaviliğin izlen yok değildir.

Yine bunun gibi eski Türklerin dini merasimleri, milli hikayeleri ve adetleri, ibadet ve akidelerinde totemizm, inimizin ,yernaturızmi ve gök nuturizminin izleri çok bulunur. Bunun için şaman dininin asıl ortaya çıkışı hakkında bugün kat'i bir karar vermemiz doğru olmasa gerek.

Türk Peygamberi diye adlandırılan 25 kışının adlarını da uydurma demek mümkün değil gibidir Divan-ı Lügat-ı Türk'te gelecekteki ahvalini biz duymuştuk "Kulbak "isimli bir zat-ı peygamber diyenler vardır

 

ŞARKİ TÜRKİSTAN'IN HUSUSİ TARİHİ

(Şarki Türkistan 'in Tarihi Devreleri)

 

Şarkı Türkistan'ın milattan önceki ikinci bin yılda Demir ve Bakır Devrinin en zirvedeki durumunda olduğunu ve komşu medeniyetlere demir ve çelikten yapılmış mallar sattıklarını biliriz

Ülkemizin (Doğu Türkistan'ın) tarihi devrelerine giriş işte bu devirlere rastlasa gerek diye düşünsek de ne yazık ki bunu doğrulayıcı vesika daha ortaya konulmadı. Şarkı Türkistan tarihinde ciddi ilimi araştırma daha başlatılmış değildir. Onun için şimdiki tarihi vesikalara bakılarak Şarki Türkistan'ın tarihi çağını MÖ 7.yy. önce başlar deriz Şarki Türkistan'da tarih çağını şu beş devreye ayırarak gözden geçirebiliriz.

1-Rivayetlere göre eski tarihi devre

2-Hun birleşmesine girişten önceki devre

3-Hun devletine katılan çağdan, İslâm çağına kadar geçen devre

4-Şarki Türkistan Hanlarının İslâm dinine girişinden sonraki devre

5-Mançu istilasından Şin şi sey hakimiyetine kadarki geçen devre

 

1. Bölüm

Rivayetler ve Edebi İcralara Göre

Şarki Türkistanun Kadim Tarihi

 

Türkistan'da milat’tan çok asırlar önce Kun (Hun) devletinden önceki zamanda büyük devletlerin var olduğunu rivayetler ve edebi icralar asri tetkikler ispat etmektedir. Fakat bu devletlerin adı sanı nasıl kuruldukları hakkındaki rivayetler ve edebi materyallerin eksikliği ve birbirlerine karşı oluşları göz önünde tutulduğundan bu devrelere ait malumatların başta gelen membaı olan Arkeolojik tatkikatlar, Türk yurtlarında ve özellikle şimdiki Şarki Türkistan ülkesinde yokmuş gibi izlenim uyandırdığından ve bunun üzerine, ele geçen arkeolojik materyallerin bir çoğu henüz tetkikten geçmediğinden, eski tarihimiz hakkında malûmatın bir bölümü daha asrımızın ilim sahasında kendine yaraşır yeri alamamıştır

Öyle olsa bile Türkistan'ın bu devresine ait mevcut materyallerden alınan malumatın kıymeti İran efsanelerinden Hindistan'ın viedalarından, Çin'in baş İmparatorları ve Vavçi Hanedan devrelerine ait hikayelerden eski Roma ve eski Yunan efsanelerinden çok üstündür.

Çünkü bu memleketlerin başlangıç tarihi vakalarının insan mantığına uymayan hurafe ve efsanelerle, tabiat kanunlarına aykırı mübalağa ve hayali tasavvurla dolu olduğunu görürüz. Halbuki Türkistan'ın ilk kadim devrelerine ait olan malumat ve materyallerde böyle mübalağalara rastlanmaz. Elimize geçen edebi rivayetler ve başka vesikalardan alınan malumatımızı kı-saca muhterem okuyucularımıza aktaralım.

 

(Sürecek)

  • 724 defa okundu.